TÌM HIỂU VỀ THIÊN KIẾN (BIAS)

Thiên kiến (tiếng Anh là bias) là xu hướng đưa ra quyết định hoặc diễn giải sự việc nghiêng về một bên nào đó.
Thiên kiến giống như điểm mù, bịt mắt ta đi trên đường mà nếu nhận ra là cả một bầu trời học hỏi.
Có đến 32 thiên kiến phổ biến trong Infographic do MBA Andrew University cung cấp. Trong đó tôi thích thú khi học về 3 thiên kiến sau:
1) Thiên kiến 1 chiều (side bias) xu hướng nhìn sự việc theo 1 chiều.
Nghe, nhìn, đánh giá sự việc theo 1 chiều thường dẫn đến sai sót mà Câu chuyện Thầy bói xem voi là một ví dụ. Cần lắng nghe, nhìn nhận, đánh giá nhiều chiều và tổng thể.

2) Thiên kiến tiêu cực (negative bias): xu hướng tập trung vào tiêu cực.
Thiên kiến này có từ thời nguyên thủy, con người muốn tồn tại phải chú ý đến những gì tiêu cực xung quanh: cái gì động đậy ngoài gốc cây kia, tiếng động gì đáng sợ thế nhỉ?
Chống lại thiên kiến tiêu cực bằng cách sống tích cực. Nếu không có gì tích cực để nói, tốt nhất hãy im lặng.

3) Thiên kiến thông tin (information bias) xu hướng xào xáo thông tin.
Thông tin cần được làm rõ, chứng thực.
Đến sự việc mà mình nhìn thấy thế, mà chắc gì đã thế.
Thầy Khổng Tử sai trò Nhan Hồi nấu cơm ăn trong lúc cả đoàn thầy trò đói ăn cả. Chính mắt thấy trò ăn vụng, thầy thất vọng dò hỏi. Nhưng hóa ra, Nhan Hồi chỉ ăn phần cơm bị bụi trần nhà rớt xuống.

Tóm lại, trong mỗi chúng ta đều có ít hay nhiều thiên kiến mà thôi. Thậm chí học về thiên kiến cũng sẽ hỗ trợ việc hiểu khách hàng và bán hàng tốt hơn.